Laparoskopiya nədir?
Qısa cavab
Laparoskopiya qarın divarındakı bir neçə kiçik kəsikdən kamera və xüsusi alətlər yeridilərək aparılan cərrahi üsuldur. Açıq əməliyyatla müqayisədə adətən daha az ağrı, daha qısa xəstəxana müddəti və daha kiçik çapıqlarla müşayiət olunur. Uyğunluğunu xəstəliyin növünə və qadının vəziyyətinə görə həkim müəyyən edir.
Hansı laparoskopik əməliyyatlar aparılır?
Aşağıdakı əməliyyatlar Dr. Fatimə Oruczadənin Məlhəm Beynəlxalq Hospitaldakı rəsmi profilində göstərilib.
Yumurtalıq kistalarının laparoskopik çıxarılması
Sorulmayan, böyüyən, ağrı verən və ya USM-də şübhəli görünən kistalar çıxarılır. Mümkün olduqda sağlam yumurtalıq toxuması saxlanılır — bu, xüsusilə gələcəkdə hamiləlik planlaşdıran qadınlar üçün vacibdir. → Yumurtalıq kistası
Endometriozun laparoskopik cərrahi müalicəsi
Endometrioz ocaqları və endometrioid kistalar çıxarılır, bitişmələr açılır. Məqsəd ağrını azaltmaq və hamiləlik şansını qorumaqdır. Əməliyyatdan sonra bəzi hallarda hormonal müalicə tövsiyə olunur. → Endometrioz
Salpinqostomiya və salpinqektomiya
Uşaqlıq borusunda yerləşən ektopik hamiləlikdə və bəzi boru patologiyalarında aparılır. Salpinqostomiyada boru kəsilərək hamiləlik toxuması çıxarılır və boru saxlanılır; salpinqektomiyada boru çıxarılır. Seçim borunun vəziyyətindən, qanaxmadan və gələcək hamiləlik planından asılıdır. → Ektopik hamiləlik
Adneksal törəmələrin laparoskopik əməliyyatları
Yumurtalıq və uşaqlıq borusu nahiyəsində (adnekslərdə) aşkarlanan törəmələrin çıxarılmasıdır. Əməliyyatın həcmi törəmənin növünə, ölçüsünə və USM görüntüsünə görə planlaşdırılır; çıxarılan toxuma histoloji müayinəyə göndərilir.
Diaqnostik laparoskopiya
Səbəbi digər müayinələrlə aydınlaşmayan xroniki çanaq ağrısında, sonsuzluğun araşdırılmasında və endometriozdan şübhə olduqda kiçik çanaq orqanlarına birbaşa baxmaq üçün aparılır. Lazım olduqda eyni seansda müalicə də edilə bilər.
Adheziolizis
Əvvəlki əməliyyatlar, infeksiyalar və ya endometrioz nəticəsində yaranan bitişmələrin (adheziyaların) açılmasıdır. Bitişmələr xroniki ağrıya və uşaqlıq borularının keçməməsinə səbəb ola bilər.
Ovarian drilling
Polikistoz yumurtalıq sindromunda (PKYS), dərmanla ovulyasiya əldə edilmədikdə, seçilmiş hallarda tətbiq olunan laparoskopik müdaxilədir: yumurtalıq səthinə nöqtəvi təsir göstərilir. Məqsəd ovulyasiyanın bərpasına kömək etməkdir.
Total laparoskopik histerektomiya (TLH)
Uşaqlığın laparoskopik yolla çıxarılması. → Histerektomiya
Əməliyyata hazırlıq
- əməliyyatdan əvvəlki analizlər və anestezioloq müayinəsi;
- qəbul etdiyiniz bütün dərmanlar, xüsusilə qan durulaşdırıcılar barədə həkimə məlumat verin;
- aclıq rejimi və digər təlimatlar əvvəlcədən bildirilir.
Əməliyyatdan sonra
- İlk günlərdə kəsik yerlərində yüngül ağrı və çiyinə yayılan ağrı ola bilər.
- Həkimin icazəsi ilə erkən yerimək bərpanı sürətləndirir.
- Kəsik yerlərini təmiz və quru saxlayın.
- Fiziki yük və cinsi həyatla bağlı müddəti həkim bildirir.
Güclü və ya artan qarın ağrısı, qızdırma, qusma, qarında şişkinlik, kəsik yerində qızartı və ya ifrazat olarsa, həkimə müraciət edin.
Risklər
Hər cərrahi müdaxilədə olduğu kimi laparoskopiyada da qanaxma, infeksiya, qonşu orqanların zədələnməsi və anesteziya ilə bağlı risklər var; bunlar əməliyyatdan əvvəl ətraflı izah olunur. Bəzi hallarda əməliyyatı təhlükəsiz başa çatdırmaq üçün açıq üsula keçmək lazım gələ bilər.
Qısa suallar
Laparoskopiyadan sonra çiyin ağrısı niyə olur?
Əməliyyat zamanı qarın boşluğuna yeridilən qaz diafraqmanı qıcıqlandıra bilər və ağrı çiyinə yayılır. Bu, adətən bir neçə gün ərzində keçir. Ağrı güclənirsə, qızdırma və ya qusma varsa, həkimə müraciət edin.
Laparoskopiya hər kəsə uyğundurmu?
Xeyr. Çox böyük törəmələr, geniş bitişmələr, anesteziya ilə bağlı risklər və ya bədxassəli prosesdən şübhə olduqda açıq əməliyyat daha təhlükəsiz ola bilər. Seçim müayinədən sonra edilir; əməliyyat zamanı vəziyyət tələb edərsə, cərrah açıq üsula keçə bilər.