Hamiləliyin izlənməsi nədir?
Qısa cavab
Hamiləliyin izlənməsi hamiləlik boyu ananın və dölün vəziyyətinin müntəzəm müayinələrlə yoxlanılmasıdır. Mama-ginekoloq hər qəbulda şikayətləri soruşur, təzyiqi və çəkini yoxlayır, analiz və USM nəticələrini qiymətləndirir, lazım olduqda əlavə müayinə təyin edir. Məqsəd mümkün riskləri vaxtında görmək və doğuşu düzgün planlamaqdır.
Dr. Fatimə Oruczadə hamiləliyi planlaşdırma mərhələsindən doğuşa və xəstəxanadan evə yazılmağa qədər izləyir.
Hamiləlikdən əvvəl: planlaşdırma konsultasiyası
Hamiləliyi planlaşdıran qadın üçün ilk addım hamiləlikdən əvvəl həkimlə görüşdür. Bu görüşdə adətən aşağıdakılar müzakirə olunur:
- xroniki xəstəliklər (qalxanvari vəzi xəstəlikləri, diabet, yüksək təzyiq və s.) və onların hamiləlikdən əvvəl nəzarətə alınması;
- qəbul edilən dərmanlar — bəzilərinin hamiləlikdən əvvəl dəyişdirilməsi lazım gələ bilər;
- əvvəlki hamiləliklər, doğuşlar və əməliyyatlar (keysəriyyə, miomektomiya və s.);
- infeksiyalara qarşı immunitet və lazımi analizlər;
- fol turşusunun həkimin tövsiyə etdiyi dozada hamiləlikdən əvvəl başlanması;
- siqaret, spirtli içki, bədən çəkisi və fiziki aktivlik.
Test müsbətdir — ilk qəbul nə vaxt olmalıdır?
Qısa cavab
Hamiləlik testi müsbət çıxdıqdan sonra ilk qəbulu çox gecikdirməyin. İlk müayinədə hamiləlik təsdiqlənir, müddəti dəqiqləşdirilir və hamiləliyin uşaqlıq daxilində yerləşdiyi yoxlanılır — bu, uşaqlıqdankənar hamiləliyi istisna etmək üçün vacibdir. Qarın ağrısı, qanlı ifrazat və ya başgicəllənmə varsa, gözləmədən müraciət edin.
Hamiləlik boyu hansı müayinələr aparılır?
| Dövr | Əsas müayinələr |
|---|---|
| I trimestr (təxminən 13-cü həftəyədək) | Hamiləliyin təsdiqi və müddətinin dəqiqləşdirilməsi, dölün ürək döyüntüsü; qan qrupu və rezus faktor, ümumi qan və sidik analizləri, infeksiya skrininqi; həkimin təklifi ilə dölün xromosom anomaliyaları üçün skrininq |
| II trimestr | Dölün anatomiyasının USM ilə qiymətləndirilməsi; qan şəkərinin yoxlanılması (hestasion diabet skrininqi); təzyiq və sidikdə zülal nəzarəti |
| III trimestr | Dölün böyüməsi və vəziyyəti, döl ətrafı mayenin miqdarı, plasentanın yeri, dölün uşaqlıqdakı vəziyyəti (baş və ya çanaq gəlişi); doğuş planının müzakirəsi |
Dəqiq cədvəl hamiləliyin gedişinə və risk amillərinə görə fərdi qurulur. Riskli hamiləlikdə müayinələr daha sıx olur.
Hansı əlamətlərdə planlı qəbulu gözləmək olmaz?
- vaginadan qanaxma və ya qanlı ifrazat;
- maye axması (döl suyunun gəlməsindən şübhə);
- güclü və ya keçməyən qarın ağrısı, müntəzəm sancılar — xüsusilə vaxtından əvvəl;
- dölün hərəkətlərinin hiss olunan dərəcədə azalması;
- güclü baş ağrısı, görmənin pozulması, üz və əllərin qəfil şişməsi;
- yüksək hərarət, sidik ifrazı zamanı yanma;
- su və qida qəbuluna imkan verməyən davamlı qusma.
Bu hallarda 103 nömrəsinə zəng edin və ya təcili tibbi yardım göstərən ən yaxın xəstəxanaya müraciət edin.
Gündəlik həyat üçün bir neçə tövsiyə
- Yan üstə yatın. Hamiləliyin ikinci yarısından arxası üstə uzanmaq başgicəllənməyə və təzyiq düşməsinə səbəb ola bilər. → Hamiləlikdə yatma vəziyyəti
- Dərmanları həkimlə razılaşdırın — vitaminlər və qan durulaşdırıcılar da daxil olmaqla. → Hamiləlikdə qan durulaşdırıcı dərmanlar
- Qida təhlükəsizliyinə diqqət edin. Məsələn, göbələk yalnız marketdən alınan tanınmış yeməli növlərdən, yaxşıca bişirilmiş halda və ölçülü miqdarda yeyilməlidir; meşədən yığılan göbələklər zəhərlənmə riskinə görə təhlükəlidir.
- Doğuş çantasını əvvəlcədən hazırlayın. → Doğuş çantası siyahısı
Qısa suallar
Hamiləlikdə ginekoloqa nə qədər tez-tez getmək lazımdır?
Qəbulların tezliyi hamiləliyin müddətindən və risk amillərindən asılıdır. Adətən son trimestrdə görüşlər sıxlaşır, riskli hamiləlikdə isə cədvəl fərdi qurulur. Növbəti qəbulun vaxtını hər görüşdə həkim müəyyən edir; narahatedici əlamət olduqda planlı vaxtı gözləmək lazım deyil.
Hamiləliyi planlaşdırarkən nədən başlamalı?
Həkimlə hamiləlikdən əvvəlki görüşdən. Bu görüşdə xroniki xəstəliklər və dərmanlar nəzərdən keçirilir, lazımi analizlər təyin edilir, fol turşusunun qəbulu və həyat tərzi müzakirə olunur. Əvvəlki əməliyyatlar və hamiləliklər haqqında sənədləri özünüzlə gətirin.